تفسیر قطره ای جزء بیست و چهارم قرآن + سئوالات
صفحه : 463 قرآن
پیامها :
خداوند پیامبرش را در برابر سرسختى كفّار، دلدارى و تسلّى مىدهد (آیه 41) مرگ و خواب، برادر یكدیگرند (آیه 42) اگر بدانیم كه هر شب جان مىدهیم، از غرور و غفلت و گناه فاصله مىگیریم (آیه 42) خواب و بیدارى براى همهى انسانهاست، ولى تنها اهل فكر از آن درس مىگیرند (آیه 42) واسطهى میان انسان و خدا باید نیاز را بفهمد و قدرت كمك كردن داشته باشد كه بتها هیچ كدام را ندارد (آیه 43) ذكر خدا كه مایهى آرامش دلهاست، براى گروهى مایهى آزار و اذیّت است (آیه 45) در برابر افرادى كه به غیر خدا دل سپردهاند و از بردن نام خدا تنفر دارند، به خدا توجّه كنیم (آیه 46) آفرینش آسمانها مهمتر از آفرینش زمین است. (آیه 46) اگر امروز براى یك درهم خلاف مىكنیم، بدانیم كه فردا دو برابر تمام سرمایههاى زمین هم براى نجات ما كارساز نیست (آیه 47)
نکته ها :
*در حدیث مىخوانیم: به هنگام خواب روح در بدن مىماند ولى نفس به آسمان مىرود و رابطه میان نفس و روح مثل رابطه خورشید و شعاع خورشید است. اگر خدا بخواهد و مرگش رسیده باشد روح نیز از بدن جدا و به نفس مىپیوندد وگرنه نفس از آسمان نازل و به روح ملحق مىشود
*هنگام مرگ كه روح از بدن جدا مىشود كجا مىرود؟ هنگام مرگ، روح به بدنى مثل همین بدن كه نامش قالب مثالى است ملحق و در برزخ با آن بدن، كامیاب یا عذاب مىشود و در خواب نیز، روح با همان بدن سبك و قالب مثالى رؤیا مىبیند و به اطراف مىرود.جسم انسان در حكم یك اتومبیل و روح در حكم رانندهى آن است؛گاهى هم ماشین روشن است و هم راننده پشت فرمان، كه این، حالت بیدارى است.گاهى ماشین روشن است ولى راننده پیاده مىشود و مىرود كه این حالت خواب است. زیرا قلب و معده و كلیه كار مىكنند ولى روح جدا مىشود و به بَدَنى مشابه ملحق شده و به اطراف مىرود. این همان بدنى است كه ما در رؤیاهاى خود با آن سیر و سفر مىكنیم و قالب مثالى نام گذارى شده و به قدرى سبك و چابك است كه بدون واسطه مىتواند در آسمانها پرواز و در اقیانوسها شنا و در یك لحظه به اطراف دنیا برود.گاهى هم ماشین خاموش و هم راننده جدا مىشود كه این حالت مرگ است
*در قیامت، براى مؤمنان سحرخیز پاداشهایى ظاهر خواهد شد كه اَحَدى بر آن آگاه نیست، و براى ستمكاران نیز مسایلى ظاهر مىشود كه هرگز فكرش را نمىكردند. و در آن روز به انسان گفته مىشود: تو غافل بودى و امروز پرده را برداشتهایم و تیزبین شدهاى
صفحه : 464 قرآن
پیامها :
ظاهر شدن جرم در برابر مجرم، اولین شكنجهى روحى اوست (آیه 48) خلاف، زمانى جرم مىشود كه همراه با ستم، استهزا، تعمّد و استمرار باشد. (آیه 48) انسان به قدرى عاجز است كه به مجرّد رسیدن خطر فریاد مىزند. (آیه 49) رفاه و آسودگى، بستر غفلت و غرور است. (آیه 49) بیشتر مردم نمىدانند كه نعمتها و تلخىها وسیله آزمایش هستند تا سپاسگزار و ناسپاس از هم شناخته شوند (آیه 49) یأس از رحمت الهى جایز نیست (آیه 53) توبه باید همراه با تسلیم باشد وگرنه نفاق است (آیه 54) فرصتها را غنیمت شمریم كه توبه پیش از آمدن عذاب پذیرفته مىشود (آیه 54)
نکته ها :
*در قرآن بارها از این مطلب سخن به میان آمده است كه انسان هنگام خطر به خداوند رو مىكند ولى همین كه از خطر رهایى یافت، خدا را فراموش مىكند كه این نشانه ناسپاسى انسان است.
*در روایات مىخوانیم: گاهى خداوند رزق افراد تیز هوش را تنگ و رزق افراد كم هوش را زیاد قرار مىدهد تا ثابت كند همهى چیزها با زرنگى نیست
*مراد قرآن از اینكه مىفرماید: خداوند همه گناهان را مىبخشد، آن نیست كه انسان گناه كند و بگوید خدا مىآمرزد، بلكه مراد آن است كه همه گناهان هر قدر هم بزرگ باشند قابل آمرزش است و نباید از رحمت الهى مأیوس بود و طبیعتاً راه دریافت آمرزش الهى، توبه و جبران گناه است
*خداوند تمام كارهاى خود را به احسن وجه انجام داده است: هر چه را آفریده به بهترین وجه آفریده است. داستانهاى او بهترین است. حكم او بهترین است. از ما نیز خواسته است؛ كارمان به نحو احسن باشد. از بهترین سخن پیروى كنیم. بهترین سخن را بگوییم. بدى را با بهترین شیوه پاسخ دهیم. پاسخ احترام مردم را بهتر بدهیم. با مال یتیم به بهترین وجه برخورد كنیم. با مردم با بهترین شیوه جدال و گفتگو كنیم.
*امام باقر علیه السلام مىفرماید: شدیدترین حسرت در قیامت براى علمایى است كه به علم خود عمل نكردند.
صفحه : 465 قرآن
پیامها :
راه پیشگیرى از گناه، توجّه دادن به صحنههاى خطرناك قیامت است (آیه 57) تقوى و احسان دو وسیله نجات بخش هستند (آیه 57) خداوند بدون اتمام حجّت، كسى را عذاب نمىكند (آیه 59) روسیاهى واقعى و سیاهى دل در قیامت ظاهر مىشود. (آیه 60) متّقین هیچ گونه اندوه درونى ندارند (آیه 61) جهل، سرچشمهى انحرافات است (آیه 64) بهترین راه تشكّر از خداوند عبادت است (آیه 66) به سراغ دیگران نرویم، كه همه چیز تنها به دست خداست (آیه 67)
نکته ها :
*مجرم در قیامت چند سخن دارد : اقرار به كوتاهى ، اقرار به مسخره كردن ، آرزوى هدایت ، آرزوى بازگشت به دنیا خداوند اقرارهاى او را مىپذیرد امّا سخن سوم او را پاسخ مىدهد كه ما تو را هدایت كردیم تو خود نپذیرفتى و سخن چهارم او را در جاى دیگر پاسخ مىدهد كه اگر آنان به دنیا برگردند باز هم خلافكارند.
*در روایات مىخوانیم: اگر شخصى حدیثى را جعل كند و به امامان معصوم علیهم السلام نسبت دهد در حقیقت به خداوند دروغ بسته است، زیرا سخن اهل بیت علیهم السلام از رسول اكرم صلى الله علیه وآله و سخن پیامبر از خداست
صفحه : 466 قرآن
پیامها :
میان نفخهى اول و دوم قیامت، زمانى طولانى است (آیه 68) رستاخیز، تنها مربوط به انسانها و ساكنان زمین نیست (آیه 68) قضاوت و داورى خداوند بر پایه مستندات پرونده اعمال و گواهى پیامبران و شاهدان است (آیه 69) درهاى دوزخ بسته است و همین كه دوزخیان به آن مىرسند ناگهان باز مىشود كه این خود وحشتآور است (آیه 71) راه ورود به بهشت، پاكى و پارسایى است (آیه 73) گفتن «الحمدللّه» پس از دریافت نعمت، شیوهى بهشتیان است (آیه 74) حقّ انتخاب مسكن، یكى از نعمتها و امتیازات بهشتى است (آیه 74)
نکته ها :
*به هم ریختن نظام هستى ونابودى طبیعت از طریق ایجاد صداى وحشتناك، براى كسانى كه در جبهه صداى موج انفجار یا شكستهشدن دیوار صوتى را شنیدهاند باور كردنى است.
*روایات، مسئول دمیدن در صور را فرشتهاى به نام اسرافیل دانستهاند
*در كتاب خصال از حضرت علىعلیه السلام نقل شده است كه بهشت هشت در دارد و هر درى مخصوص گروهى است. یك در براى انبیا و صدّیقان، یكى براى شهدا و صالحان و پنج در براى شیعیان من و یك در براى مسلمانانى كه كینهى مرا ندارند
صفحه : 467 قرآن
پیامها :
فرشتگان براى اولیاى خدا قابل رؤیتاند (آیه 75) شیوهى نو در بیان مطلب، انگیزهاى براى شنیدن است (آیه 1) مؤمن باید بین خوف و رجا باشد، زیرا خداوند هم آمرزنده است و هم كیفر دهنده. (آیه 3) مسیرى كه اسلام معرّفى مىكند از خدا و به سوى خداست. (آیه 3) توقع نداشته باشید كه سخن حقّ شما را همه بپذیرند (آیه 4) مرعوب كفّار نشوید و در موضع انفعالى قرار نگیرید (آیه 4) اسلام، فكر انسان را از خوراك و پوشاك و مسكن، به عرش و فرشته و تسبیح و تحمید بالا مىبرد (آیه 7) مؤمنان باید به خود بنازند كه مقرّبان درگاه الهى همواره به آنان دعا مىكنند. (آیه 7) آداب دعا این است: ابتدا تسبیح و تحمید، سپس تجلیل و توصیف، آن گاه دعا (آیه 7) سنگینى مسئولیّت، شما را از تسبیح و تحمید خدا و یاد نیازمندان باز ندارد. فرشتگان حامل عرش، هم به یاد خدا هستند، و هم محتاجان را دعا مىكنند. (آیه 7) دعا به دیگران، یك ارزش پسندیده و شناخته شدهى قرآنى است (آیه 7)
نکته ها :
*نام سوره «غافر» از آیه سوم گرفته شده است كه خداوند را «غافر الذنب» بخشنده گناهان معرّفى مىكند. نام دیگر این سوره، «مؤمن» است، به جهت شخصى كه در دستگاه فرعون بود و ایمان خود را كتمان مىكرد تا بتواند به موسى كمك كند. ماجراى این فرد كه به «مؤمن آلفرعون» معروف گشته در آیات 28 به بعد این سوره آمده است.
*در قرآن هفت سورهى پى در پى با آیهى «حم» آغاز مىشود كه این سوره، اولین آنهاست و بقیه عبارتند از: فصّلت، شورى، زخرف، دخان، جاثیه و احقاف و گاهى «حوامیم» گفته مىشوند. در روایات، خواندن سورههاى «حوامیم» در نماز شب سفارش شده و از پیامبر اكرم صلى الله علیه وآله نقل شده كه «حوامیم» مغز قرآن است. در حدیث مىخوانیم: «حوامیم» تاج قرآن و گلهاى خوشبوى آن است و خداوند قارى این سورهها و همسایگان و بستگان و دوستان او را مورد لطف قرار مىدهد و عرش و كرسى براى او استغفار مىكنند
*در قرآن كریم عواملى براى مغفرت بیان شده است از جمله: ایمان ، تقوى ، پیروى از انبیا ، عفو و گذشت از مردم ، انفاق به مردم ، جهاد ، عبادت ، پرهیز از گناهان كبیره ، دعا و استغفار و انابه خود انسان ، دعاى اولیاى خدا براى انسان
*جدل در لغت به معناى تاباندن طناب است و در اصطلاح به گفتگوهایى كه طرفین مىخواهند یكدیگر را در پیچ و تابهاى بحث شكست دهند، گفته مىشود.
*جدال دو نوع است:الف) جدال نیكو كه سیرهى انبیاست و نوعى گفتگو و تلاش براى ارشاد مردم است. ب) جدال باطل كه به منظور محو یا كم رنگ كردن حقّ، انواع طرحهاى انحرافى و باطل را به میان مىآورد. *در مسائل علمى و عقیدتى باید از جدل پرهیز كرد مگر با روش نیكو؛*روش گفتگو و جدال نیكو : از رقیب، دلیل بخواهد ، از اوّل خود را برتر نبیند ، آن چه را حقّ است بپذیرد گرچه به دلیل مصلحت آن را رد كند ، به رقیب، فرصت فكر كردن بدهد ، ادب و متانت را رعایت كند ، منصف باشد و همه را به یك چشم نبیند ، سخن منطقى بگوید ، سخن نرم بگوید
*عرش چیست؟در قرآن بیست مرتبه به عرش خدا اشاره شده است. در لغت، «عَرش»، تختِ پایه بلند و «كرسىّ» تخت پایه كوتاه است. وقتى مىخوانیم: كرسى او هستى را در بر گرفته، پس عرش او چگونه است؟عرش یا كنایه از مركز قدرت الهى است و یا مركز صدور احكام الهى و مراد از «حاملان عرش» فرشتگانى هستند كه تعدادشان هشت نفر معرّفى شده است. گفتنى است كه حقیقت عرش براى ما روشن نیست ولى از مجموع آیات شاید بتوان این مسأله را دریافت كه جهان هستى داراى یك مركز است و خداوند بر آن مركز احاطهى كامل دارد. و اجراى ارادهى الهى از طریق فرشتگانى است كه در اطراف این مركز فرماندهى هستند.امام صادق علیه السلام فرمود: عرش، همان علم است كه خداوند پیامبرانش را از آن آگاه كرده است.
صفحه : 468 قرآن
پیامها :
نجات از دوزخ كافى نیست؛ ورود به بهشت ارزش دارد (آیه 8) اول پاكى از بدىها، سپس دریافت كمالات (آیه 8) همجوارى و همزیستى بستگان یك نعمت الهى است (آیه 8) رستگارى را هنر خود ندانیم بلكه لطف و رحمت او بدانیم. (آیه 9) رستگارى، در رفاه دنیوى نیست بلكه در تقواست (آیه 9) در دوزخ علاوه بر آتش، شكنجههاى روحى و تحقیر نیز هست (آیه 10) اگر امروز كفر ورزیم، فردا علیه خود غضب مىكنیم (آیه 10) در دادگاههاى دنیوى، گاهى اعتراف زمینهى تخفیف مجازات است، امّا در آخرت چنین نیست (آیه 11) اول شناخت، سپس عمل (آیه 13) وسایل مهم نیست، تصمیم و اراده مهم است (آیه 14) به فكر راضى كردن كفّار و دگراندیشان نباشیم. (آیه 14) روز قیامت تمام اسرار و حقایق مردم كشف مىشود و جایى براى انكار باقى نمىماند (آیه 16)
نکته ها :
*انبیا و فرشتگان دعاهاى خود را با «ربّنا» و «ربّ» آغاز مىكردند:دعاى حضرت آدم: «ربّنا ظلمنا انفسنا»دعاى حضرت نوح: «ربّ اغفرلى ولوالدى»دعاى حضرت ابراهیم: «ربّ اجعل هذا بلداً آمنا»دعاى حضرت یوسف: «ربّ قد آتیتنى من الملك»دعاى حضرت موسى: «ربّ بما أنعمت علىّ من خیر فقیر»دعاى حضرت سلیمان: «ربّ أوزعنى ان اشكر نعمتك»دعاى حضرت عیسى: «ربّنا أنزل علینا مائدة»دعاى حضرت رسول اكرم (ص) : «ربّ أعوذ بك من همزات الشیاطین»دعاى مؤمنان: «ربّنا ما خلقت هذا باطلا فقنا عذاب النار»دعاى فرشتگان در این آیه كه مىگویند: «ربّنا و ادخلهم جنّات »
*بسیارند كسانى كه مؤمن خالص نیستند و در كنار اسلام و ایمان، به قدرتها نیز دل بستهاند؛ در گفتار و اعمال خود، ضمن پذیرفتن اسلام به جلب رضاى این و آن و مراعات قوانین شرق و غرب توجّه دارند و در مجالس كفّار، نوعى ضعف و حقارت و تنهایى و خجالت بر آنان سایه مىافكند و گاهى كار به آن جا مىرسد كه به خاطر حضور در یك جلسهى رسمى نماز نمىخوانند
*در قرآن سه بار جملهى «ولو كره الكافرون» و دوبار جملهى «ولو كره المشركون» و «ولو كره المجرمون» به چشم مىخورد و این نشان آن است كه ما در راه خود نباید به فكر جلب رضایتِ كافران و مشركان و مجرمان باشیم و به خاطر ناراضى بودنِ آنها، از انجام وظیفهى خود دست بكشیم.
صفحه : 469 قرآن
پیامها :
سیر و سفر و گردشگرى باید هدفدار باشد(آیه 21) امروز را نبینیم، عاقبت را ببینیم (آیه 21) با آمدن قهر الهى، هیچ گونه دفاعى از هیچ منبعى مؤثّر نیست (آیه 21) راه یافتن و نفوذ در مراكز قدرت، براى تبلیغ دین و دفاع از حقّ لازم است (آیه 23) الگوهاى فساد را به مردم معرّفى كنید (آیه 24) دشمن، جوانان و زنان را هدف مىگیرد (آیه 25)
نکته ها :
*نگاه به نامحرم، نگاه تحقیرآمیز به دیگران و نگاه براى تشویق به فساد، از نمونههاى خیانت چشم است
*امام كاظم علیه السلام فرمود: هیچ مؤمنى نیست كه بعد از گناه ناراحت نشود و اگر ناراحت نشد مؤمن نیست و شفاعت براى او نیست و او ظالم است. سپس این آیه «ما للظالمین من حمیم و لا شفیع یطاع» را تلاوت فرمودند
صفحه : 470 قرآن
پیامها :
طاغوتها هر كجا حكومت خود را در خطر ببینند خود را حامى مردم، طرفدار دین و اصلاح طلب معرّفى مىكنند (آیه 26) شیوهى مستكبران، یا تكذیب است یا تهدید است و یا تحقیر. (آیه 26) در برابر تهدیدهاى دشمن به خدا پناه ببریم (آیه 27) شخص فرعون مهم نیست، خصلت فرعونى مهم است كه تكبّر باشد و باید از آن به خدا پناه برد (آیه 27) ایمان نداشتن به حساب و كتاب، انسان را متكبّر مىكند (آیه 27) كار كردن در دستگاه ظلم، براى انجام مأموریّتى مهمتر مانعى ندارد (آیه 28) مؤمن، بى تفاوت نیست؛ حامى مظلوم است و علیه ظالم فریاد مىكشد (آیه 28) وجدانهاى خفته را از طریق سؤال بیدار كنید (آیه 28) زیان دروغ به خود دروغگو برمىگردد (آیه 28) در نظام فرعونى، ایمانها پنهان است و طغیانها جلوه دارند (آیه 29) در شیوهى تبلیغ و هشدار به مردم، خود را نیز در معرض خطر تصور كنید (آیه 29) طاغوتها از مذهب علیه مذهب استفاده مىكنند (آیه 29) خطر بزرگ آن است كه انكار حقّ در انسان، به صورت یك عادت و خصلت در آید (آیه 31) بدترین ظلم آن است كه انسان به زیر دست خود ظلم كند (آیه 31) در شیوهى تبلیغ، توقع نداشته باشیم كه با اولین تذكّر به نتیجه برسیم، بلكه تكرار لازم است (آیه 32) در شیوهى تبلیغ، عواطف را از یاد نبریم (آیه 32)
نکته ها :
*داستان مؤمن آل فرعون تنها در این سوره غافر مطرح شده است. او شخصى از بستگان فرعون بود كه مخفیانه به حضرت موسى ایمان آورده بود، ولى ایمان خود را پنهان مىكرد تا به موقع به نفع موسى سخن بگوید، یا براى او كارى انجام دهد.این شخص غیر از همسر فرعون و غیر از آن شخصى است كه با سرعت از نقطهى دور شهر خود را به موسى رساند و خبر توطئهى دستگیریش را به او داد. فخررازى و مراغى در تفاسیر خود مىگویند: او از درباریان و رئیس پلیس فرعون بود.
*بر اساس حدیثى كه شیخ صدوق در امالى و فخر رازى در تفسیر خود آورده است، صدّیقون سه نفرند: حبیب نجّار (مؤمن آل یس)، مؤمن آل فرعون و علىّ بن ابى طالب كه برترین آنان است.
*مراد از گمراه كردنِ مجرمان توسط خداوند، واگذاردن آنان به حال خود است، نه آنكه آنان را از راه درست منحرف كند و گمراه سازد. درست همانند فرزندى كه مورد قهر پدر قرار گرفته و از راهنمایى او بىبهره مىشود و این امر موجب بدبختى و هلاكت او مىگردد
صفحه : 471 قرآن
پیامها :
شك، اگر مقدّمهى تحقیق و حركت شود ارزش دارد ولى اگر سبب ركود و سوء ظن شود یك آفت است (آیه 34) رضایت ما از جرم دیگران، ما را نیز شریك جرم مىكند (آیه 34) تكبّر نابجا انسان را از دریافت الطاف الهى محروم مىكند (آیه 35) یكى از شیوههاى شیطان، تزیین بدىها براى انسان است (آیه 37) نگران نباشید، توطئه طاغوتها عاقبت ندارد و جز به زیان آنها نمىانجامد (آیه 37) با مقایسه ارزش دنیا وآخرت، حقایق را بهتر درك مىكنیم (آیه 39) ایمان و عمل همراه یكدیگر كار سازند و هر یك از آنها به تنهایى نجاتبخش نیست (آیه 40)
صفحه : 472 قرآن
پیامها :
اگر سوز و ایمان و استقامت باشد؛ انسان یك تنه در برابر انبوه منحرفان قیام كرده، فریاد مىزند (آیه 41) براى جذب افراد منحرف از بهترین تعبیرات استفاده كنید (آیه 41) در امر به معروف و نهى از منكر با دلیل سخن بگوییم (آیه 43) در برابر تهدیدها وتوطئهها «مكروا» باید به خدا پناه برد (آیه 44) كارها را به كسى بسپاریم كه به حال ما آگاهى كامل داشته باشد (آیه 44) توكّل بر خداوند و تفویض كارها به او، پاسخ سریع الهى را به دنبال دارد (آیه 45) میان مرگ تا قیامت، دورانى است كه گنهكار جایگاه خود را در آتش مىبیند (آیه 46) پیروى از باطل مشكل آفرین است؛ توجّه كنیم به دنبال چه كسى حركت مىكنیم (آیه 47) آتش دوزخ با همهى سنگینى و دردناكى، نیروى درك و فهم انسان را محو نمىكند (آیه 47) روزى مستكبران عاجزانه به ذلّت خود اقرار خواهند نمود (آیه 48) در قیامت، انسان فرشتگان را مىبیند و با آنان گفتگو مىكند (آیه 49) عذاب دوزخ، نه تعطیلبردار است و نه تخفیفبردار (آیه 49)
نکته ها :
*تفویض ، واگذار كردن كارها به خداست و این حالت بالاتر از توكّل است. چون در وكالت، موكّل مىتواند بر كار وكیل نظارت كند، ولى در تفویض همهى كارها را به خدا مىسپاریم
صفحه : 473 قرآن
پیامها :
قیامت روز اعتراف است (آیه 50) انسان همواره محتاج نصرت الهى است و هرگز از لطف او بى نیاز نیست (آیه 51) با وعدههاى قطعى الهى، به مؤمنان انگیزه و امید و تسلّى دهیم (آیه 51) هدایت اگر همراه با تذكّر نباشد، به فراموشى سپرده مىشود (آیه 54) درك معارف آسمانى، به خرد و تقوا نیاز دارد (آیه 54) معارف كتب آسمانى مطابق عقل و خرد است (آیه 54) انگیزه صبر، رسیدن به وعدههاى الهى است. (آیه 55) انسان اگر از خود مراقبت نكند، تكبّر تمام وجودش را مىگیرد به نحوى كه در دل او جز تكبّر هیچ چیز دیگر نیست (آیه 56) معاشرت با متكبّر، دارویى جز پناه بردن به خدا ندارد (آیه 56) به كسى پناه ببریم كه مىشنود و مىبیند (و قهراً توان یارى و خنثى كردن توطئهها را دارد). (آیه 56) اگر به عظمت هستى بنگریم هرگز خود را بزرگ نمىبینیم(آیه 57) افراد متكبّر را باید شكست. (آیه 57) نگاهى كه در آن عبرت نباشد جهل است (آیه 57) آن چه محور است، علم و تذكّر است نه آمار و ارقام (آیه 58)
نکته ها :
*در قرآن سخن از نصرت الهى دربارهى انبیا و مؤمنان بسیار است و ما گوشهاى از آن را مىآوریم تا مصداقى باشد بر این آیه كه مىفرماید: «انّا لننصر رسلنا و الذّین آمنوا فى الحیاة الدنیا» و آیهى «ان تنصروا اللّه ینصركم»* نصرت نوحعلیه السلام: ما او و كسانى را كه با او در كشتى بودند نجات دادیم.* نصرت ابراهیمعلیه السلام: اى آتش! بر ابراهیم سرد وسلامت باش.* نصرت لوط علیه السلام: ما او و بستگانش (جز همسرش) را نجات دادیم * نصرت یوسفعلیه السلام: و ما این گونه براى یوسف در زمین مكنت قرار دادیم كه هر جاى آن را كه مىخواهد برگزیند* نصرت شعیبعلیه السلام: ما شعیب و مؤمنان همراه او را نجات دادیم* نصرت صالحعلیه السلام : ما صالح و مؤمنان همراه او را نجات دادیم* نصرت هودعلیه السلام: ما هود و مؤمنان همراه او را نجات دادیم* نصرت یونسعلیه السلام: ما یونس را از غم نجات دادیم.* نصرت موسىعلیه السلام: ما موسى و كسانى را كه با او بودند نجات دادیم* نصرت عیسىعلیه السلام: من تو را مىگیرم و به سوى خود بالا مىبرم.* نصرت رسول اكرم صلى الله علیه وآله: همانا ما براى تو پیروزى آشكارى گشودیم* نصرت مؤمنان: همانا خداوند شما را در جنگ بدر در حالى كه ذلیل بودید یارى كرد.*اگر شما با یك چراغ كم نور وارد سالن بزرگى شوید، تنها اجسام بزرگ را خواهید دید ولى اگر با یك نورافكن قوى وارد شوید یك هستهى خرما یا كوچكتر از آن را هم خواهید دید. اگر نور ایمان در انسان كم باشد، انسان تنها گناهان بزرگ را مىبیند ولى اگر نور ایمان در وجودش بیشتر باشد لغزشهاى كوچك را نیز خواهد دید و از آنها دورى خواهد كرد. پیامبران الهى به دلیل داشتن ایمان كامل و تقواى بالا از گناهان كوچك نیز دورى مىكردند. به همین جهت مىگوییم آنان معصوم بودند.
*استغفار انبیا در قرآن :
* استغفار حضرت آدم: پروردگارا! ما به خویش ستم كردیم و اگر ما را نیامرزى از زیانكاران خواهیم بود.* استغفار حضرت موسى: پروردگارا! به خود ظلم كردم، پس مرا ببخش.* استغفار حضرت سلیمان: پروردگارا! مرا بیامرز و حكومت بى نظیرى به من مرحمت كن.* استغفار حضرت نوح: پروردگارا! من و والدین مرا بیامرز.* استغفار حضرت داود: داود متوجّه شد كه ما او را آزمایش كردیم پس از پروردگارش عذرخواهى كرد* استغفار حضرت یونس: یونس (در شكم ماهى) گفت: خداوندا تو منزّهى من از ستمكارانم.* استغفار حضرت محمّد (ص) : براى گناهت استغفار كن.
صفحه : 474 قرآن
پیامها :
خداوند، از ما خواسته كه به درگاه او دعا كنیم(آیه 60) در دعا فقط خدا را بخوانیم، نه خدا و دیگران را در كنار هم (آیه 60) دعا، درمان تكبّر است. (آیه 61) دعا، خود عبادت است (آیه 60) شب براى آرامش و روز براى نشاط و تلاش است (آیه 61) شب و روز در كنار هم نعمت است (آیه 61) كسى از خداوند طلبى ندارد، آن چه مىدهد لطف اوست (آیه 61) شب و روز دو نعمتى است كه سزاوار شكر هستند (آیه 61) اول حقّ را نشان دهید، بعد انتقاد كنید (آیه 62) منحرفان گمراه و مغرور را تحقیر كنید تا فكر نكنند افراد برترى هستند (آیه 63) زمین با همهى حركاتى كه دارد آرام است (آیه 64) در میان موجودات، خداوند بهترین صورت را به انسان عطا كرده است (آیه 64) زمین در آغاز مضطرب و متزلزل بوده است، خداوند آن را براى سكونت بشر آرام ساخته است (آیه 64) اول شناخت و معرفت سپس دعا و پرستش (آیه 65) امر و نهى الهى بر اساس منطق و استدلال است(آیه66) تسلیم خدا بودن، سبب رشد انسان است (آیه 66)
نکته ها :
* با این كه خداوند وعدهى استجابت داده است، چرا برخى دعاهاى ما مستجاب نمىشود؟ بعضى اعمال نظیر گناه و ظلم و خوردن لقمهى حرام و عفو نكردنِ كسانى كه از ما عذرخواهى مىكنند، مانع استجابت دعا مىشود.گاهى مستجاب شدن دعاى ما نظام آفرینش را به هم مىریزد، نظیر دانش آموزى كه در امتحان جغرافیا در پاسخ این سؤال كه آیا سطح دریاها بالاتر است یا كوهها؟ چون به اشتباه نوشته بود «سطح دریاها بالاتر است!» از خداوند خواسته بود كه این دو را جا به جا كند تا او نمرهى قبولى بگیرد! به هر حال خداوند همان گونه كه قادر است، حكیم نیز هست.گاهى آن دعا مستجاب نمىشود، ولى مشابه آن مستجاب مىشود .گاهى اثر دعا در آیندهى خود انسان یا خانواده و نسل او یا در قیامت نتیجه مىدهد و فورى مستجاب نمىشود. هر دعایى كه مستجاب نشود در حقیقت دعا نیست، چون دعا به معناى طلب خیر است و بسیارى از خواستههاى ما شرّ است نه خیر.
*در قرآن چند چیز وسیلهى آرامش معرّفى شده است كه نمونههایى از آن را مىآوریم: یاد خد ، دعاى پیامبر(ص) ، امدادهاى غیبى ، همسر ، خانه ، شب
صفحه : 475 قرآن
پیامها :
آغاز خلقت بشر از خاك است نه حیوانات تكامل یافته (آیه 67) قدرت الهى، از خاك، انسان متفكر مىسازد (آیه 67) مرگ نابودى نیست؛ گرفتن روح از جسم است (آیه 67) بهترین بستر تعقّل، آفرینش خود انسان است (آیه 67) آشنایى با تاریخ اقوام لجوج گذشته، وسیلهى عبرت و مایهى آرامش براى اقوام امروز است (آیه 69) تفریح باید بر اساس حقّ و به مقدار غافل نشدن و در مدار توحید باشد (آیه 75) شادى اگر بر حقّ باشد، پسندیده است ولى اگر بر اساس باطل باشد مورد انتقاد است (آیه 75) صبر در برابر ناملایمات، حدّى ندارد و تا پایان عمر باید صبر كرد (آیه 77) احضار افراد در قیامت اجبارى است (آیه 77)
نکته ها :
*در قرآن، هشت مرتبه جملهى «كن فیكون» آمده كه رمز قدرت مطلقه الهى است.
*اسلام دین فطرت است و با تفریح و شادى كردن كه خواستهى غریزى انسان است، مخالفتى ندارد، آن چه مورد انتقاد است تفریحات و شادىهاى نابجاست اما اگر شادى بر اساس حقّ و لطف الهى و خدمت به مردم و رسیدن به كمالات باشد، نه تنها بد كه یك ارزش است
صفحه : 476 قرآن
پیامها :
آشنایى با تاریخ انبیا مایهى تسلّى پیامبر اكرم و عامل صبر است (آیه 78) قصهگویى را سبك نشمریم. قرآن چندین قصه تعریف كرده است (آیه 78) از ذكر نشدن نام خود ناراحت نشویم، نام بسیارى از انبیا نیز برده نشده است (آیه 78) اگر چهار پایان رام نبودند زندگى بشر فلج بود. با این كه قدرتشان از ما بیشتر است ولى خداوند آنها را براى ما رام كرد (آیه 79) اسلام به مسألهى تغذیه و بهرهگیرى از گوشت برخى چهار پایان سفارش كرده و خام خوارى مورد ستایش اسلام نیست (آیه 79) انسان به حیوان محتاج است ولى حیوان به انسان محتاج نیست (آیه 80) انسان ناسپاس است؛ از نعمتها بهره مىبرد ولى صاحب نعمت را انكار مىكند (آیه 81) در محاسبات خود امروزِ افراد و جوامع را نبینیم، عاقبت بین باشیم (آیه 82) مغرور شدن به علم خود، سبب تحقیر و استهزاى وعدههاى الهى است (آیه 83) ایمان در حال اضطرار ارزش ندارد، گرچه واقعى باشد (آیه 84)
نکته ها :
*بر اساس روایات، تعداد انبیا یكصد و بیست و چهار هزار نفر است، ولى در قرآن تنها نام بیست و شش نفر از انبیا آمده است:آدم، نوح، ادریس، صالح، هود، ابراهیم، اسماعیل، اسحاق، یوسف، لوط، یعقوب، موسى، هارون، شعیب، زكریا، یحیى، عیسى، داود، سلیمان، الیاس، الیسع، ذاالكفل، ایوب، یونس، عُزیر و محمّد علیهم السلام
*منافع چهار پایان در تأمین سوارى و تغذیه خلاصه نمىشود؛ پوست و روده و پشم و كرك و شیر آنها و شخم زدن از دیگر منافع است. حتّى از فضولات آنها براى كود طبیعى یا وسیلهى ایجاد حرارت استفاده مىشود. هم چنین نقش حیوانات در ایجاد كارخانههاى پشم و نخریسى و چرم سازى و لبنیات چشمگیر است
صفحه : 477 قرآن
پیامها :
تفصیل و شیوایى قرآن را كسانى درك مىكنند كه به زبان عربى آشنا باشند. (آیه 3) قرآن براى همهى مردم نازل شده (آیه 3) لكن تنها اهل علم و تقوا از آن بهرهمند مىشوند.(آیه 3) موسى به دین خود، عیسى به دین خود، سخن كسانى است كه حجابِ تعصّبها و لجاجتها، بر دل آنها پرده افكنده است(آیه 5) آینده را با پایدارى در راه توحید، و گذشته را با استغفار و عذرخواهى از درگاه حقّ جبران كنید (آیه 6) سرچشمهى نپرداختن زكات یا دنیاپرستى است كه نوعى شرك است و یا باور نداشتن قیامت كه كفر است (آیه 7) كسانى كه در دنیا عملِ بىمنّت انجام مىدهند، در بهشت پاداش بىمنّت دریافت مىنمایند (آیه 8) خداوند براى همهى موجوداتى كه در زمین زندگى مىكنند بر اساس حكمت و به مقدار لازم، روزى قرار داده است (آیه 10) براى رسیدن به روزى، باید تلاش كرد (آیه 10)
نکته ها :
*در احادیث مىخوانیم كه پیامبر اكرمصلى الله علیه وآله سوگند یاد فرمود: نپرداختن زكات خیانت و شرك است و هر كس به مقدار قیراطى زكات ندهد، نه مؤمن كامل و نه مسلمان كامل است و نه كرامت دارد، و هر كس زكات ندهد یا یهودى مىمیرد و یا نصرانى . زكات، بودجهى حكومت اسلامى است و نپرداختن آن به معناى به رسمیّت نشناختن نظام توحیدى است كه همتاى شرك است.
*در فرهنگ قرآن، بى اعتنایى به پارهاى از دستورات الهى به منزلهى كفر و شرك است
*سؤال: اگر روزى براى همه هست، این همه گرسنه چرا؟پاسخ: در سورهى ابراهیم آیات 32 تا 34 خداوند مىفرماید: ما باران فرستادیم و میوهها رویاندیم تا رزق شما باشد. كشتىها، نهرها، خورشید و ماه و شب و روز را مسخر شما كردیم و هر چه خواستید دادیم و اگر نعمتهاى الهى را بشمارید نمىتوانید حسابش را بكنید، لكن مدیریّتهاى ناقص و توزیعهاى ناعادلانه و اسراف و تبذیرها و كارهاى ظالمانه، این بدبختىها را براى شما آورده است
صفحه : 478 قرآن
پیامها :
خداوند آسمان را هفت طبقه قرار داده است. (آیه 12) ستارگان، عامل حفاظت آسمانها هستند (آیه 12) داروى مبارزه با خود برتربینى، توجّه به قدرت الهى است (آیه 15) نگاهى به آفرینش خود و ضعفهاى دوران جنین و كودكى، و نیازمندى امروز ، تكبّر را برطرف مىكند (آیه 15) تكبّر انسانِ ضعیف در برابر خداوند قهار كاملاً نابجاست (آیه 15) تلخىهاى دنیا نسبت به آخرت در حدّ چشیدن است (آیه 16) علّت عذاب الهى، عملكرد خود مردم است (آیه 16) خوار كردن انبیا خوارى قیامت را به دنبال دارد. (آیه 17) كفّار علاوه بر چشیدن عذاب دنیوى، به عذاب دوزخ نیز گرفتار مىشوند(آیه 19) اعضاى بدن از عملكرد انسان آگاهند. زیرا تا آگاه نباشند نمىتوانند در قیامت گواهى دهند (آیه 20)
نکته ها :
*رسول خداصلى الله علیه وآله فرمود: اهل بیت من براى ساكنان زمین وسیلهى امان هستند همان گونه كه ستارگان براى آسمانها مایهى امانند
*قوم عاد كه در جنوب جزیرة العرب زندگى مىكردند، افرادى نیرومند و جنگجو بودند و قلعههاى محكم و ساختمانهاى بلندى داشتند و اینها سبب غرور و استكبار آنان شد
*پیامبرِ قوم ثمود حضرت صالح بود. آنان در میان مدینه و شام (وادى القرى) زندگى مىكردند و امكانات كشاورزى و توان جسمى بالایى داشتند. بعضى آیات، هلاكت قوم ثمود را با صاعقه و بعضى با زلزله بیان كرده است كه مىتواند با هم باشد
صفحه : 479 قرآن
پیامها :
شاید رسوایى گناهانى كه انسان با پوست بدن انجام داده بیشتر است (آیه 21) گواهى اعضاى بدن در قیامت، همواره علیه انسان است و هرگز به نفع انسان نیست. در قرآن هر كجا سخن از گواهى اعضاست مربوط به گناهان است (آیه 21) آن كه قدرت آفریدن دارد، قدرت به سخن در آوردن اعضای بدن را نیز دارد (آیه 21) ایمان به این كه ما در محضر خدا هستیم مهمترین عامل هدایت و رشد انسان است (آیه 22) دوست و همنشین بد، یكى از كیفرهاى الهى است (آیه 25) دوست بد، همچون شیطان، زشتىهاى انسان را زیبا جلوه مىدهد. (آیه 25) انسان گام به گام سقوط مىكند: ابتدا دوستان فاسد زشتىها را برایش زیبا جلوه مىدهند، سپس مستحقّ قهر الهى مىشود. (آیه 25) كسانى كه حرف منطقى ندارند، مردم را از شنیدن حرف منطقى دیگران نیز منع مىكنند (آیه 26) ایجاد پارازیت در كلام حقّ كار كفّار است (آیه 26) دشمن قرآن، دشمن خداست (آیه 28) جن و انس در انحراف بشر نقش دارند (آیه 29)
نکته ها :
در قیامت، گواهان متعدّد هستند، از جمله: خداوند، انبیا، زمین، زمان، فرشتگان، اعضاى بدن و... كه براى هر كدام، آیه و حدیث آمده است.
صفحه : 480 قرآن
پیامها :
آن چه ایمان را بارور مىكند و به نتیجه مىرساند، مقاومت است وگرنه چه بسیار مؤمنانى كه بد عاقبت شدند (آیه 30) انسان در اثر ایمان و مقاومت، فرشتگان را به خود جلب مىكند (آیه 30) بالاترین هدیهى آسمانى كه فرشتگان براى مؤمنان مقاوم مىآورند، آرامش روحى و روانى است (آیه 30) مؤمن مقاوم، دوستان آسمانى دارد (آیه 31) بهترین سخن آن نیست كه علمىتر و خوش آهنگتر باشد بلكه آن است كه مردم را به خدا دعوت كند و با هدف باشد (آیه 33) در رفتارهاى شایسته، اگر دشمن دوست نشود لااقل حیا و شرمندگى در او به وجود مىآید و او را به رفتار دوستانه وادار مىكند(آیه 34) انتقام و مقابله به مثل در برخوردهاى اخلاقى، نشانهى كم صبرى است(آیه 35) برانگیختن حسّ انتقامجویى در انسان، از شگردهاى شیطانى است، ولى پاسخ دادن بدىها با نیكى، از سفارشات الهى است(آیه 36) صبر نكنید كه شیطان مسلط شود، با پیدا شدن كوچكترین وسوسه به خدا پناه ببرید.(آیه 36) داروى وسوسهى شیطان، پناهندگى به خدا و توبه است(آیه 36) با این كه خدا مىداند ولى ما باید ضعف و پناهندگى خود را با زبان و دل اظهار كنیم(آیه 36) طبیعت بهترین كلاس خداشناسى است (آیه 37) تسبیح، كار فرشتگان است و تسبیح گویان زمینى، شبیه فرشتگان هستند (آیه 37)
نکته ها :
*مردم چند دستهاند:
كسى كه دوست خود را حفظ مىكند.كسى كه دوست خود را نسبت به خود بى تفاوت مىكند.كسى كه دوست خود را به دشمن تبدیل مىكند.كسى كه دشمن را به دوست تبدیل مىكند.
*كلمهى «نزغ» به معناى ورود در كارى به قصد فساد است و به وسوسهى شیطان و تحریك او نیز نزغ گفته مىشود.
*وسوسهى شیطان «نزغ»، راهها و ابزار و انواعى دارد:گاهى از طریق ترساندن است. گاهى از طریق زیبا جلوه دادن است. گاهى از طریق وعدههاى تو خالى است. گاهى از طریق دشمنى و كینه است.
*شب و روز از آیات الهى و نشانههاى قدرت خداوند هستند:آرامش شب و پیاپى بودن آن با روز، زمان بندى و كم و زیاد شدن آن دو و تناسب آنها با خواب و آرامش انسان. بركات روز از جمله: رشد نباتات و حیوانات و تبخیر آبها و به دنبال آن پیدایش ابرها و باران و ثمر دادن درختان و ذخیره شدن انرژى و پدید آمدن حركت و سیر و سفر و سهمى كه زمین در حركت خود از آن دارد و فاصلهى خورشید با زمین و فضاى اطراف زمین كه كنترل كنندهى حرارت خورشید است هم چنین وجود ماه كه چراغ شب و تقویم طبیعى و عمومى براى همگان است و نیز حركات ماه در منزلگاههاى مختلف و نقش آن در جزر و مدّ دریاها همه و همه از آیات پروردگار و از نشانههاى قدرت اوست.
صفحه : 481 قرآن
پیامها :
« مشت نمونهى خروار است». كسى كه زمین مرده را زنده مىكند، مىتواند در قیامت مردگان را زنده كند (آیه 39) منحرفان، به دوزخ پرتاب مىشوند (آیه 40) قرآن، درمان بیمارىهاى اخلاقى، خانوادگى، اجتماعى و... است.(آیه 44) تورات، مورد اختلاف و تحریف قرار گرفته است(آیه 45)
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
« سئوالات تفسیر قطره ای جزء بیست و چهارم قرآن »
1-وظیفه ما در هر شرایطی چیست ؟
الف) انفاق ب) بندگی خدا ج) جهاد
2- مرگ و خواب ...... یکدیگرند.
الف) برادر ب) خواهر ج) همدم
3- کدامیک بر دیگری مقدم است ؟
الف) آفرینش زمین مهمتر از آسمانها ب) آفرینش آسمانها مهمتر از زمین ج) فرقی نمی کند
4- در قیامت پاداشهایی ظاهر می شود که هیچ احدی بر آن آگاه نیست ، این پاداشها برای چه مومنانی است ؟
الف) مومنان سحرخیز ب) مومنان صالح ج) مومنان راستگو
5- طبق فرمایش امام باقر(ع)، شدیدترین حسرت در قیامت مربوط به چه کسانی است ؟
الف) قاریان ریاکار ب) مومنین بدون عمل صالح ج) علمایی که به علم خود عمل نکردند
6- جعل حدیث مصداق چیست ؟
الف) دروغ بستن به اسلام ب) دروغ بستن به امام معصوم ج) دروغ بستن به خدا
7- نام دیگر سوره غافر چیست ؟
الف)غافرالذنب ب) مومن ج) هردو
8- سوره حوامیم چیست ؟
الف) هفت سوره ای که پی در پی با آیه «حم» آغاز شود
ب) هفت سوره ای که پی در پی با حروف مقطعه آغاز شود ج) هر دو
9- پیامبر (ص) : سوره های حوامین ..... است
الف) مغز قرآن ب) تاج قرآن ج) هردو
10- در چه مسائلی باید از جدل پرهیز کرد ؟
الف) علمی ب) عقیدتی ج) هر دو
11- دعای « رب اعوذ بک من همزات الشیاطین » مربوط به کدام پیامبر الهی است ؟
الف) پیامبر اسلام (ص) ب) حضرت یوسف ج) حضرت موسی
12- بهترین صورت در میان موجودات کدام است ؟
الف) صورت حیوانات رام ب) صورت انسان ج) فرقی نمی کند
13- کدامیک از گزینه های زیر از وسایل آرامش در قرآن نیست ؟
الف) یاد خدا ب) همسر ج) بستگان
14- گفته می شود انسان از نسل میمون است . آیا این سخن درست است ؟
الف) خیر چون انسان از خاک است ب) بله چون انسان حیوان ناطق است
ج) بله چون انسان تکامل یافته حیوان است
15- در قرآن نام چند پیامبر آمده است ؟
الف) 28 ب) 26 ج) 32
+ نوشته شده در سه شنبه ۱۳۹۴/۰۴/۳۰ ساعت توسط مجيد دهبان
|
اين وبلاگ سعي دارد درزمينه هاي مختلف ازقبيل قرآنی . مذهبي ، اجتماعي ، فرهنگي و... فعاليت نمايد